Piyasa Düzeltmesi (Market Correction)

Piyasa düzeltmesi, yakın tarihli bir zirveden %10 ile %20 arasında yaşanan düşüştür. Borsadaki bir düzeltmenin nasıl ölçüldüğü, ne sıklıkla yaşandığı ve bir endeks örneği.

Piyasa düzeltmesi (market correction) bir hissede, endekste ya da piyasada yakın tarihli bir zirveden %10 ile %20 arasında yaşanan düşüştür.

Basitçe anlatmak gerekirse

Uzun bir dağ yürüyüşünü düşünün: düzeltme, iki sırt arasındaki çukurdur; fark edilecek kadar derin, ama yürüyüşün bittiğini söyletecek kadar derin değil. Çukurun dibinde duran bir yürüyüşçü, patikanın yeniden mi tırmanacağını yoksa aşağı inmeye devam mı edeceğini henüz bilemez.

Önemli noktalar

  • Sınırlar birer uzlaşımdır: %10 ve %20 birer kural değildir, ama standart etiketlerdir. %20 ya da daha fazla bir düşüşe genellikle ayı piyasası denir.
  • En yüksek kapanıştan ölçülür: düşüş, en son en yüksek kapanış seviyesinden itibaren sayılır. Örnek (temsilî): 8.000'de zirve yapan bir endeks 7.200'de düzeltme bölgesinde, 6.400'de ise ayı piyasası bölgesindedir.
  • Ne sıklıkla: uzun yükselişlerde düzeltmeler düzenli olarak yaşanır. Mayıs 1928 ile Ekim 2022 arasında S&P 500 bir zirveden 55 kez %10 ya da daha fazla düştü. Bunlardan 33'ü %20'ye ulaşmadan durdu, 22'si ise ayı piyasasına dönüştü. Bu, ortalamada iki yılda birden fazla %10'luk düşüş demektir. 33 düzeltme ortalama %13,9 düştü ve zirveden dibe medyan 87 takvim günü, yani yaklaşık üç ay sürdü.
  • Ardından ne gelebilir: derin bir düzeltme kapitülasyonla sona erebilir; düzeltme içindeki toparlanmalar da sonradan bir ölü kedi sıçraması (dead cat bounce) çıkabilir. İkisi de ancak sonradan netleşir.

Bir endekste düzeltmeyi ölçmek

Aşağıdaki seviyeler temsilîdir. 8.000'lik bir en yüksek kapanıştan itibaren tek bir endeksin düşüşünü izler.

Kapanış

8.000'den düşüş

Etiket

8.000

%0

En son en yüksek kapanış

7.600

%5

Bir geri çekilme, henüz düzeltme değil

7.200

%10

Düzeltme bölgesi başlar

6.800

%15

Düzeltme

6.400

%20

Ayı piyasası bölgesi

Okumayı üç ayrıntı değiştirir. Zirve bir en yüksek kapanıştır; bu yüzden gün içinde 8.100'e bir sıçrama çizgiyi oynatmaz. Endeks 7.900'e toparlanıp yeniden düşerse, düşüş yine 8.000'den ölçülür. Endeks 8.000'in üzerinde kapandığında ise sayım yeni zirveden yeniden başlar.

Yukarıdaki tarihsel sayımın arkasında da aynı aritmetik vardır: bu 55 düşüşün her biri bir zirveden onu izleyen dibe kadar ölçülmüştür. Etiketler zaten yaşanmış bir düşüşü tanımlar. Bir düşüşün gelip gelmediği ya da ne kadar ileri gideceği hakkında hiçbir şey söylemez.

Bu sınırlar bir endeks kadar tek bir hisse, bir emtia ya da bir kripto varlık için de geçerlidir. Daha çok hareket eden varlıklar bu sınırları daha sık aşar; bu yüzden volatil bir kripto varlıkta %10'luk bir düşüş sıradan bir olayken, geniş bir borsa endeksindeki aynı düşüş haber olur.

Ouinex'te

Düzeltmeler genellikle borsa endekslerinde ölçülür. Ouinex'te bu endekslerde CFD olarak işlem yapabilirsiniz; forex, borsa endeksleri ve emtialarda komisyon sıfırdır, spread ödersiniz. Bkz. Ouinex'te endeks CFD'lerinin maliyeti.

Konuyu derinlemesine öğrenmek ister misiniz? Resesyonlar hakkındaki rehberin tamamını Ouinex Academy'de okuyun →

CFD'ler yüksek kayıp riski taşır ve tüm yatırımcılar için uygun olmayabilir.

Kaynaklar

  1. Yardeni Research: Stock Market Historical Tables, Bull and Bear Markets (28 Ekim 2022), Tablo 3, S&P 500'ün 1928'den bu yana ayı piyasaları ve düzeltmeleri; veriler Standard & Poor's ve Haver Analytics'ten
‹ Sözlüğe dön