
Kasım 2026'da güncellendi
Getiri eğrisi, piyasalarda en çok alıntılanan resesyon sinyallerinden biridir. Devlet tahvili getirilerini, her tahvilin vadesine kalan süreye göre çizer. Kısa vadeli getiriler uzun vadelilerin üzerine çıktığında eğrinin tersine döndüğü söylenir. Bu rehber getiri eğrisini açıklıyor, 1976'dan bu yana ABD'deki her tersine dönmeyi ardından gelen resesyonlarla karşılaştırıyor ve Birleşik Krallık gilt eğrisini de ekliyor. Bir tersine dönmenin size neyi söyleyemeyeceğini de açıkça ortaya koyuyor. Bu bir tahmin değil, geçmişin kaydıdır.
Getiri eğrisi nedir?
Getiri eğrisi, aynı kredi kalitesine sahip devlet tahvillerinin faiz oranlarını, kısa vadeli bonolardan 30 yıllık tahvillere kadar vadeye kalan sürelerine göre çizer. Eğrinin şekli, piyasaların daha uzun süre borç vermek için ne talep ettiğini gösterir.
Getiri ve fiyat ters yönde hareket eder: bir tahvilin fiyatı düştüğünde getirisi yükselir. Tek bir devletin tahvillerini kullanmak kredi kalitesini sabit tutar; böylece tahvil getiri eğrisi zamanın etkisini ayrıştırır.
Bazı merkez bankaları her gün tahmini (fitted) eğriler yayımlar. Örneğin İngiltere Merkez Bankası'nın (Bank of England) nominal devlet tahvili eğrileri 2 Ocak 1979'dan itibaren günlük olarak yayımlanır. Eğri, piyasanın gelecekteki faiz oranları, enflasyon ve büyüme konusundaki görüşünü tek bir çizgide yoğunlaştırır; bu yüzden eğri, vazgeçilmez bir temel analiz aracıdır.
Normal, yatay ve ters: üç şekil
- Normal getiri eğrisi. Uzun vadeli getiriler kısa vadeli getirilerin üzerindedir. Borç verenler parayı daha uzun süre bağlamak için genellikle ek getiri, yani vade primi (term premium) ister; piyasalar da faizlerin sabit kalmasını ya da yükselmesini bekliyor olabilir.
- Yatay (düz) getiri eğrisi. Kısa ve uzun vadeli getiriler birbirine yakındır. Bu durum çoğu zaman bir merkez bankasının kısa vadeli faizleri artırmasının ardından görülür: New York Fed ekonomistlerinin belirttiği gibi, kısa vadeli faizlerdeki bir artış eğriyi yataylaştırma eğilimindedir.
- Ters getiri eğrisi. Kısa vadeli getiriler uzun vadeli getirilerin üzerindedir. Piyasalar gelecekte bugünkünden daha düşük faiz oranları fiyatlıyordur; bunun nedeni çoğu zaman büyümenin ya da enflasyonun yavaşlamasını beklemeleridir.
Tersine dönme neyi gösterir, neyi göstermez
ABD'de en çok izlenen ölçü 2s10s farkıdır: 10 yıllık Hazine tahvili getirisi eksi 2 yıllık getiri. St. Louis Federal Rezerv Bankası bunu FRED veri tabanında her gün şu adla yayımlar: Haziran 1976'da başlayan T10Y2Y serisi. Fark sıfırın altına düştüğünde eğri bu iki nokta arasında tersine dönmüş olur.
Tablo, bu serideki sıfırın altındaki her dönemi bir sonraki resesyonla karşılaştırır; resesyon tarihleri NBER'in iş çevrimi tarihlerinden alınmıştır. Öncülük süresi, ilk tersine dönmeden NBER zirve ayına kadar geçen ay sayısıdır; resesyon bu aydan sonra başlar.
2s10s ilk kez sıfırın altında | Ne kadar süre ters kaldı | Sonraki resesyon (NBER zirve ayı) | Öncülük süresi | Not |
|---|---|---|---|---|
18 Ağustos 1978 | 1 Mayıs 1980'e kadar | Ocak 1980 | 17 ay | Resesyon başladığında hâlâ ters |
12 Eylül 1980 | 23 Ekim 1981'e kadar, ardından aralıklarla 16 Temmuz 1982'ye kadar | Temmuz 1981 | 10 ay | |
13 Aralık 1988 | Aralıklarla 29 Mart 1990'a kadar | Temmuz 1990 | 19 ay | 4 Ocak 1989'dan itibaren kesintisiz sıfırın altında |
26 Mayıs 1998 | Aralıklarla 27 Temmuz 1998'e kadar | Hemen ardından yok | Geçerli değil | Sığ: hiçbir zaman -0,07 puanın altına inmedi |
2 Şubat 2000 | 28 Aralık 2000'e kadar | Mart 2001 | 13 ay | |
27 Aralık 2005 | Aralıklarla 5 Haziran 2007'ye kadar | Aralık 2007 | 24 ay | En uzun dönem 17 Ağustos 2006 ile 20 Mart 2007 arası |
27 Ağustos 2019 | Üç gün, 29 Ağustos 2019'a kadar | Şubat 2020 | 6 ay | Dış neden: pandemi |
1 Nisan 2022 | İki gün; ardından 6 Temmuz 2022'den 26 Ağustos 2024'e kadar, artı Eylül 2024'te iki tekil gün | 6 Kasım 2026 itibarıyla NBER tarafından tarihlenmiş bir resesyon yok | Geçerli değil | Serideki en uzun kesintisiz tersine dönme |
Açıkça gösterdikleri.
- Kısa vadeli getiriler uzun vadelilerin üzerindedir; yani piyasalar faiz oranlarının gelecekte şimdikinden daha düşük olmasını bekler.
- Tarihsel olarak ardından bir resesyon gelmiştir: 1976'dan bu yana ABD'deki her resesyon, bir 2s10s tersine dönmesinden sonraki iki yıl içinde başladı.
- Tek başına bir bulgu değildir. New York Fed ekonomistleri, 10 yıllık eksi 3 aylık farkın şu konuda yararlı olduğunu buldu: ABD resesyonlarını iki ila altı çeyrek önceden tahmin etmek; ayrıca bu farkı dört çeyrek sonrası için bir resesyon olasılığına dönüştüren bir model kurdular.
Göstermedikleri.
- Zamanlama. Öncülük süreleri 6 ile 24 ay arasında değişti. Eğri “ne zaman” sorusuna pek yanıt vermedi.
- Neden. Bir tersine dönme resesyon yaratmaz. 2020'de resesyonun ardındaki etken pandemi ve halk sağlığı önlemleriydi, tahvil piyasası değil.
- Kesinlik. 1998'deki düşüşün hemen ardından resesyon gelmedi. Serideki en uzun kesintisiz tersine dönme olan 2022 ile 2024 arasındaki dönemi ise 6 Kasım 2026 itibarıyla NBER tarafından tarihlenmiş bir resesyon izlemedi.
- Büyüklük. Derinlik, şiddetle örtüşmedi. 1978 ile 1980 arasındaki tersine dönme serideki en derin seviye olan -2,41 puana ulaştı ve çevresindeki resesyon altı ay sürdü. 2006 ile 2007 arasındaki tersine dönme hiçbir zaman -0,19 puanın altına inmedi ve ardından gelen resesyon 18 ay sürdü.
Bu resesyonların her birinde borsa endekslerinin ne yaptığı için şu rehberimize bakın: resesyon nedir ve piyasalar nasıl davrandı.
Birleşik Krallık getiri eğrisi: gilt'ler
Gilt'ler Birleşik Krallık devlet tahvilleridir ve Birleşik Krallık getiri eğrisi bunların getirilerinden oluşturulur. İngiltere Merkez Bankası, Birleşik Krallık getiri eğrilerini her iş günü tahmin eder ve bunları bir sonraki iş günü öğlene kadar yayımlamayı hedefler. Gilt'lerden nominal, reel ve ima edilen enflasyon eğrileri; sterlin gecelik faizi SONIA üzerinden uzlaşan gecelik endeks swaplarından (OIS) ise bir nominal eğri üretir.
Nominal eğri, gilt getirilerini enflasyon öncesi gösterir. Reel eğri enflasyona endeksli gilt'lerden elde edilir; Banka ikisini birleştirerek nominal getirilere yerleşik enflasyon oranını tahmin eder.
Birleşik Krallık gilt eğrisi en son ne zaman tersine döndü? Banka'nın günlük 5 yıllık ve 10 yıllık nominal sıfır kuponlu gilt getirilerine göre 5 yıllık getiri 10 yıllığın üzerine çıktı ve bu durum 23 Eylül ile 7 Ekim 2022 arasında, Kasım ve Aralık 2022'de birkaç gün boyunca ve 25 Mayıs ile 13 Eylül 2023 arasında yaşandı; 2023'te fark yaklaşık 0,4 puana ulaştı. Kasım 2026 başı itibarıyla bu ölçüdeki en son dönem, 2023'teki dönemdir.
5 yıllık ile 10 yıllık arasındaki fark burada kullanılıyor, çünkü ikisi de Banka'nın veri tabanında günlük seri olarak yer alır; Banka'nın tam eğri dosyaları daha kısa vadeleri de kapsar. Birleşik Krallık'taki bir tersine dönme de ABD'dekiyle aynı ihtiyatla okunur: bir sonucu değil, piyasaların neyi fiyatladığını gösterir.
Getiri eğrisi trader'lar için neden önemlidir
Eğri aynı anda birkaç piyasayı besler:
- Bankalar. Birçok banka kısa vadeli fonlanıp uzun vadeli borç verir; bu yüzden yatay ya da ters bir eğri, ikisi arasında kazandıkları farkı daraltır.
- Para birimleri. Ülkelerin faiz oranları arasındaki farklar, yani faiz oranı farkları, döviz kurlarına yansır. Bir ülkenin eğrisi faiz indirimlerini fiyatlarken diğerininki fiyatlamıyorsa bu fark değişir.
- Hisse senetleri. Hisse yatırımcıları eğriyi, gelecekteki büyüme ve borçlanma maliyetleri hakkında bir girdi olarak izler.
- Enflasyon. Eğri enflasyon beklentilerini de taşır ve enflasyon olağan örüntüyü bozabilir. 1973 ile 1975 arasındaki ABD resesyonunda 10 yıllık Hazine tahvili getirisi %6,73'ten %7,73'e yükseldi (aylık ortalamalar); 1970'lerdeki stagflasyon örneği budur.
Ouinex'te. Trader'lar, dayanak varlığa sahip olmadan CFD'ler aracılığıyla forex, borsa endeksleri ve emtialar üzerinde spekülasyon yapabilir. Forex, borsa endeksleri ve emtialarda sıfır komisyon: spread ödersiniz. Kripto vadesiz kontratlarda ücret %0,045'tir. Bkz. Ouinex'te forex ve endeks işlemlerinin maliyeti. CFD işlemleri kayıp riski içerir. Kaldıraç hem kazançları hem kayıpları büyütür ve geçmiş piyasa davranışı gelecekteki sonuçları öngörmez.
SSS: getiri eğrisi hakkındaki sorular
Ters getiri eğrisi ne anlama gelir?
Kısa vadeli devlet tahvillerinin uzun vadelilerden daha fazla getiri sağladığı anlamına gelir. Piyasalar gelecekte bugünkünden daha düşük faiz oranları fiyatlıyordur; bunun nedeni çoğu zaman büyümenin yavaşlamasını beklemeleridir. ABD'de 1976'dan bu yana her resesyon bir 2s10s tersine dönmesinden sonraki iki yıl içinde başladı, ancak öncülük süresi 6 ile 24 ay arasında değişti.
Ters getiri eğrisi her zaman resesyon anlamına mı gelir?
Hayır. 1998'deki sığ düşüşün hemen ardından resesyon gelmedi; 2022 ile 2024 arasındaki uzun tersine dönmeyi de Kasım 2026 itibarıyla NBER tarafından tarihlenmiş bir resesyon izlemedi. 2020'de bir resesyon geldi, ama nedeni pandemiydi. Tersine dönme bir kural değil, tarihsel bir örüntüdür.
2s10s farkı nedir?
10 yıllık devlet tahvili getirisi eksi 2 yıllık getiridir ve yüzde puan olarak ifade edilir. ABD'de St. Louis Fed bunu, Hazine sabit vadeli getirilerinden hesaplanan FRED serisi T10Y2Y olarak her gün yayımlar. Pozitif bir değer eğrinin bu vadeler arasında yukarı eğimli olduğunu, negatif bir değer ise tersine döndüğünü gösterir.
Birleşik Krallık getiri eğrisini bugün nerede görebilirsiniz?
İngiltere Merkez Bankası, Birleşik Krallık nominal, reel ve ima edilen enflasyon gilt eğrilerini ve bir SONIA swap eğrisini her iş günü, normalde bir sonraki iş günü öğlene kadar yayımlar. Çevrim içi veri tabanında günlük 5 yıllık ve 10 yıllık nominal gilt getirileri de yer alır. Bunlar eğrinin şeklini gösterir; işlem yapmak için bir sinyal değil, veridir.
Sonuç
Getiri eğrisi, devlet tahvili getirilerini vadeye göre çizer; tersine dönme ise kısa vadeli getirilerin uzun vadelilerin üzerinde olduğu anlamına gelir. ABD'de 1976'dan bu yana her resesyon bir 2s10s tersine dönmesinden sonraki iki yıl içinde başladı; sinyalin bu kadar yaygın alıntılanmasının nedeni budur. Kayıtlar sınırlarını da aynı açıklıkla gösterir: 6 ile 24 ay arasında değişen öncülük süreleri, 1998'de yanlış bir başlangıç, dış bir nedeni olan 2020 resesyonu ve Kasım 2026 itibarıyla ardından NBER tarafından tarihlenmiş bir resesyon gelmeyen, 2022 ile 2024 arasındaki uzun tersine dönme. Birleşik Krallık'taki okuyucular gilt eğrisini İngiltere Merkez Bankası'nın günlük verilerinden takip edebilir. Eğriyi bir tahmin olarak değil, piyasaların bugünkü durumu hakkında bir bilgi olarak okuyun. Faiz oranlarına duyarlı piyasalarda işlem yapan herkes için: işlem yapmadan önce Ouinex'in piyasaya göre ücretlerini inceleyin.
Kaldıraçlı ürünlerle işlem yapmak yüksek kayıp riski taşır.
Kaynaklar
- Bank of England: Yield curve terminology and concepts
- Federal Reserve Bank of New York, Current Issues in Economics and Finance, Vol. 2 No. 7: The Yield Curve as a Predictor of U.S. Recessions (Arturo Estrella ve Frederic S. Mishkin, Haziran 1996)
- FRED, Federal Reserve Bank of St. Louis: 10-Year Treasury Constant Maturity Minus 2-Year Treasury Constant Maturity (T10Y2Y, günlük)
- FRED, Federal Reserve Bank of St. Louis: NBER based Recession Indicators for the United States (USREC, aylık)
- NBER: US Business Cycle Expansions and Contractions (zirve ve dip tarihleri)
- NBER: Business Cycle Dating Committee announcement, 8 Haziran 2020 (Şubat 2020 zirvesi)
- Bank of England: Yield curves (neyin, ne zaman yayımlandığı ve nasıl tahmin edildiği)
- Bank of England Database: günlük 5 yıllık ve 10 yıllık nominal sıfır kuponlu gilt getirileri (IUDSNZC, IUDMNZC), Ocak 2022 ile Kasım 2026 arası
- FRED, Federal Reserve Bank of St. Louis: Market Yield on US Treasury Securities at 10-Year Constant Maturity (GS10, aylık)
Daha fazla ayrıntı için okuyun: stokastik osilatör rehberimiz. Ayrıca teknik analiz rehberimiz de okumaya değer.



